بازخوانی ترانه " گریز " و پیام اردلان سرفراز

دقت کرده اید ؟ که در همین یکی دو سال گذشته چند تا از ترانه های " اردلان سرفراز" بدون اجازه وی بازخوانی شده است ؟ یا بهتر است بگویم در همین دهه اخیر ! چراکه پیش از این هم بودنند خوانندگانی دیگر که ترانه های " اردلان سرفراز " را بدون اجازه دوباره اجرا کرده اند ( متاسفانه اکثرا هم با اجرا های بد! ) .

اجرای اول " گریز " را همه ی ما شنیده ایم ٬ ترانه ی " اردلان سرفراز " آهنگِ نازنین " فرید زلاند" تنظیم " منوچهر چشم آذر " و صدای " ابی " ٬  اما " گریز به سبک ۲۰۰۶ " را شاید کمتر کسی شنیده باشد ! اجرایی که چند هفته ی گذشته در شبکه طپش پخش شد٬ با صدای دو خواننده جوان و تازه کار به نام های نوید و امید و با همراهی " ابی " که این آهنگ را بازخوانی کرده اند و اینبار با تکه هایی اضافه شده به انگلیسی ! درباره اجرای تازه در فرصتی بهتر مطلبی خواهم نوشت ٬ چراکه قرار نیست " سوال " را پاک کنیم و به جواب آن بپردازیم ! 

شرط اصلی و نکته ی مهم برای اجرای دوباره یک اثر قدیمی " کسب اجازه " از همه ی خالقان آن اثر می باشد ٬ این شرط چه از لحاظ حقوقی و چه از لحاظ معنوی مهم و قابل اجراست٬ چراکه یک اثر هنری مخصوصا ( موسیقی که شامل : ترانه٬ ملودی٬ تنظیم٬ اجرا است ) متعلق به یک هنرمند نیست . یک نقاش اثرش٬ متعلق به خودش است و فقط خودش این حق را دارد که برای اثرش تصمیم بگیرد که در کدام گالری  ( چه به صورت فردی و چه به صورت گروهی ) به نمایش بگذارد و یا نگذارد ٬ اما باید به موسیقی طور دیگری نگاه کرد و عمل کرد . هر چند که متاسفانه این مسئله از زمان قدیم در ایران ( شاید کشور دیگری هم باشد ) باب شده اشت که هر وقت آوازخوانی اثری را اجرا و پخش می کند ٬ آن اثر را متعلق به خود می داند و بر سر آن هم هر بلایی که بخواهد در می آورد ! یعنی برای اجرای یک ترانه و ملودی یکبار پول پرداخت می شود و دیگر تمام ! بعد همان ترانه و ملودی می شود " سوگلی " آن آوازخوان و در اینجا و آنجا کنسرت می گذارد و آن اثر را هم اجرا می کند٬ بدون آنکه دیگر خالقان از پیروزی آن اثر سهمی داشته باشند ! گاهی هم پیش می آید که آوازخوان در برنامه هایش از دیگر خالقان آن اثر یاد و تشکری می کند٬ اما از سهم حقوقی آنان خبری نیست ...

اجرای مجدد یک اثر هنری قدیمی٬ در نزد هنرمندان و صاحب نظران همیشه قابل بحث و تأمل بوده است٬ " واسیلی کاندینسکی " نقاش مشهور روسی در اینباره می گوید : " هر اثر هنری فرزند زمان خویش است٬ و در بسیاری از موارد زاینده احساسات ما٬ در نتیجه هر دوره فرهنگی٬ هنر ویژه خود را می آفریند٬ که تکرار ناشدنی است . تلاش برای احیاء اصول هنری گذشته در بهترین شکل خود٬ هنری مرده را تولید می کند . برای ما زندگی و احساس کردن٬ چون یونان قدیم غیر ممکن است. به همین علت کسانی که از شیوه های مجسمه سازی یونانیان پیروی می کنند٬ تنها به شباهتی ظاهری دست می یابند ولی اثر آنها همچنان بی روح است . این گونه شبیه سازی٬ صرفا تبلیغ است . " (۱)

اما خُب٬ دیده ایم و شنیده ایم که در موسیقی جهان٬ بارها و بارها اثری دوباره اجرا شده و گاهی اثر تازه توانسته خود را به جایگاهی برساند که با نسخه اورجینال برابری کند . ( برابری نه از لحاظ سبک و فرم اجرا٬ بلکه از منظر توجه مخاطب و منتقدین اهل فن ) .

با این وجود٬ متاسفانه برخی از همکاران " اردلان سرفراز " با اجرای مجدد بدون اجازه آثارش٬  وی را مورد بی مهری و لطف خود قرار می دهند ! کارهای مختلفی از " اردلان سرفراز " عزیز٬ در این سالها مجددا اجرا شده که خود شاعر از آنها بی خبر بوده است و بعدها در گوشه و کنار و در آلبومهای مختلف اثرش را شنیده است ! این درد بزرگی است برای یک شاعر که تکه ای از جانش را به تاراج ببرند ! ( در حال تحقیق و بررسی اجراهای مجدد ترانه های " اردلان سرفراز " که بدون اجازه وی انجام شده است٬ همراه با لیستی کامل و جامع از عوامل آن اجراها هستم که در آینده ایی نزدیک در همین وبلاگ منتشر خواهم کرد . )

" اردلان سرفراز " در پیامی بی اطلاعی خود و دیگر هنرمند برجسته سرزمینمان " فرید زلاند " را از اجرای مجدد آهنگ " گریز " چنین عنوان کردند :

" من و " فرید زلاند"٬ در تمام این سالها هزاران رنج و سختی را تحمل کرده ایم و تن به ابتذال نداده ایم٬ تا در برابر " نسل بیدار فرداساز " سرزمینمان٬ شرمسار نباشیم . در چنین مواردی که متاسفانه با بی اطلاعی ما پیش آمده است ٬ دریافته ایم که : هر کدام از ما و همکارانمان در کجای زمان ایستاده ایم٬ چه هستیم و چه می خواهیم . پس در این رهگذر نه " فرید زلاند " و نه من٬ مطلع و مقصر نبوده ایم .  با تمام اینها لازم به تذکر است که : ما٬ از بلایی که بر سر آثارمان ( بگو ای یار بگو - گریز ) آمده است٬ بی خبر بوده ایم٬  و حداقل انتظار داشتیم که همکار عزیزمان " ابی "  قبل از اجرای آثار٬ ما را هم در جریان می گذاشتند . "  و در قسمتی دیگر از پیامشان با طنزی تلخ گفته اند : " تجسم کنید با ترانه های ( بگو ای یار بگو و گریز ) رقص و پایکوبی جوانان وطن را !!! " .

مثلث هنری٬ " اردلان سرفراز "٬ " فرید زلاند "٬ " ابی " ٬ شاهکارهای بی نظیر و تکرار نشدنی را به وجود آورده است که آن آثار در حافظه و تاریخ این سرزمین و نسلهای مختلف ثبت شده است٬ امید است باز هم شاهد چنین آثاری از این بزرگان خانگی باشیم .

(۱) : معنویت در هنر / واسیلی کاندینسکی / انتشارات اسرار دانش / مترجم : اعظم نوراله خانی

سعید

اطلاعیه

در آستانه سال 2007 میلادی هستیم !  با این وجود که هنرمندان غربت نشین ما در کشورهایی زندگی می کنند که قانون و حق و حقوق هنرمند حرف اول را می زند، اما گویی این قوانین برای ایرانی جماعت جایگاهی ندارد ! پی روی صحبتهای قبلی که از کارشکنی های برخی از دوستان اردلان سرفراز گفتم ، شاعر نازنین خبر غم انگیز دیگری را برایم فرستاد !

اخیرا در یکی از کشورهای اروپایی٬ شخصی خود را مدیر برنامه های اردلان سرفراز معرفی کرده و گویا در اروپا و حتی امریکا دست به فروش برخی از ترانه های اردلان سرفراز زده است و به چند تن از هنرمندان مانند : امیر و ... ترانه های اردلان سرفراز را واگذار کرده است .
از همین جا اعلام می کنیم که اردلان سرفراز نه در اروپا و نه در امریکا هیچ مدیر برنامه ایی ندارند و اگر هم کسی چنین ادعایی دارد بهتر است هرچه سریعتر مدارکش را برای اردلان سرفراز بفرستد !!!

اردلان سرفراز نام این شخص را نخواستند اعلام کنند ٬ چون بر این عقیده هستند که این شخص قصد این را دارد تا از اعتبار ایشان سوء استفاده کند برای شهرت خویش!!!

اما اگر باز هم این شخص به کارهایش ادامه دهد با اسم و زندگی نامه او که اصلن او که هست و چه از جان موسیقی می خواهد پرونده اش را باز خواهیم کرد .

هنرمندان نازنینی که می خواهند با اردلان سرفراز همکاری کنند فقط با خود ایشان تماس بگیرند .

با تشکر